Türkiye'nin İlk Kadın Arkeoloğu

Türkiye'nin İlk Kadın Arkeoloğu

Jale İnan

Türkiye'nin ilk kadın arkeoloğu olarak tanınmanın ötesinde bir hayat, Jale İnan.  Müzeci ve arkeolog Aziz Ogan’ın kızı olan Jale İnan ülkemizde arkeoloji eğitimi olmadığı için arkeoloji okumak üzere 1934 yılında hiç Almanca bilmeden Almanya'ya gitti.3 ayda Almanca öğrenerek üniversiteye kaydoldu. İkinci Dünya Savaşı sırasında doktora yaparken can güvenliği olmadığı gerekçesiyle Türkiye’ye çağırılmasına rağmen korkusuzca orada kaldı.  Odasındaki valizinde doktora tezi, birkaç önemli kitap ve fotoğraf makinesini saklardı. Bombardıman sıralarında sığınağa indiğinde de valizini yanından ayırmayıp teziyle ilgili çalışmalarını sürdürürken "Sizin sinirleriniz çelikten mi?" tepkilerine karşılık "Hayır, sizinki gibi. Sadece bağırmakla bombanın istikametinin değişmeyeceğine inanıyorum. " cevabını vermişti. İstanbul Üniversitesi Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün kuruluşundan, Perge ve Side antik kentleri kazılarına ömrünü arkeolojiye adadı. Arkeoloji çevresi ona “saygın hanımefendi”, “arkeoloji dedektifi”, “küçük dev kadın” derken Side halkı “ceylanum” diye seslenirdi. Side kazısında bir keresinde çalışanlara ücretleri getirilmesi gecikince Jale Hanım, “İsterseniz beni rehin alın, isterseniz çalışın. Profesör geldiğinde paranızı alacaksınız!” der. İşçiler “Ceylanım! Size güveniyoruz…” yanıtıyla kazıyı sürdürürler. Sadece toprakla değil insanlarıyla da bağ kurmuştu. Perge Tiyatrosu çalışmalarında belden aşağısı bulunan “Yorgun Herkül” olarak bilinen bir Herakles heykeli bulunup sergilenirken üst kısmının ABD’de olduğu haberlerinin 1990 yılında ortaya çıkması üzerine Boston Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki parça ile Antalya müzesindeki parçanın aynı esere ait olduğuyla ilgili araştırmalar yapıp makaleler yazarak kanıtladı.  2001 yılında hayatını kaybeden Jale İnan heykelin üst kısmının 2011 yılında ülkemize getirilmesini göremedi ama bu getirilişte onun katkısı yadsınamaz bir gerçekti. Gayesi sadece tarihi miraslara sahip çıkılıp ve korunmasıydı. Onu daim yapan da buydu.